یزد، شهر بادگیرها در فهرست میراث جهانى ثبت شد.

شهر یزد به عنوان نخستین شهر تاریخى ایران که داراى ارزشهاى منحصر به فرد جهانى است، در چهل و یکمین اجلاس میراث جهانى در کراکف لهستان، با حمایت قاطع اکثر اعضاى کمیته میراث بشرىِ یونسکو ثبت شد.
سال گذشته در همین موقع بود که دو قنات منحصربه فرد یزد در کنار نُه قنات دیگرِ ایران ثبت جهانى شد. پیش تر از این هم میراث جهانى با نام باغ بى نظیر دولتِ یزد زینت یافته بود.
یزد یادگارهاى کهن و ارزشمندى چون بقعه دوازده امام، خانه حسینیان (طاق بلندها) با کتیبه دوره اتابکان، بارو، مسجد جامع، قنوات متعدد، خانه هاى زیبا، تکایایی چون امیرچقماق رومی، مقابرى چون ستى فاطمه و سید رکن الدین، آثارى از هجرت امام رضا (ع) مانند مسجد فرط، میادین و مصانع و بادگیرهاى بلند دارد. با این همه یزد، فقط شهر بادگیرهاى بلند و زیبا آثار ماندگار معمارى نیست.
دارالعباده یزد شهرِ اوصاف و اوقاف و اصناف و حِرَف و در یک کلام تجلى مدنیت است. هر کس به تاریخ نامه هاى اختصاصى یزد مانند “تاریخ یزد جعفرى” و تاریخ جدید یزد” و “جامع مفیدى” تألیف مستوفى بافقى نگاهى گذرا بیاندازد متوجه میشود که بنیاد یزد دست دست کم در هزار سال گذشته بر پایه بنیانهاى مدنى استوار شده است. کافى براى تأیید این مطلب به کتابچه موقوفات طراز، که حاوى فهرستى از اوقاف یزد است، و وقف نامه سیدرکن الدین از سادات عریضى و امثالهم بنگریم.

ثبت یزد در فهرست میراث بشرى، رویدادى بس مبارک است و حاوى این پیام است که باید در مبانى و اصول مدیریت شهرى و شیوه هاى شهر دارى شهرهاى تاریخى ایران بازاندیشى و بازنگرى کنیم؛ بدین معنى که هسته ها و محدوده هاى تاریخى شهرهایی مانند سمنان، کرمان، دامغان، شیراز، دزفول، ابرکوه، بوشهر، بندر کُنگ، لار، سنندج، اصفهان، و تهران سند هویت و مدنیت اند و نه بافت فرسوده؛ به بافت هاى تاریخى شهرهاى ایران – که اغلب داراى ارزش جهانى اند – باید به چشم عنایت نگریست و نه به دیده تخفیف و تحقیر؛ اینها فرصت هایى تجدیدناپذیر اند و نه موانع بر سر راه توسعه.
مدیریت بافت تاریخى یزد با همه امّا و اگرهایش به عنوان مدیریتى قابل قبول توسط کمیته میراث جهانى و مجامع تخصصى ذیربط پذیرفته شد. تجربه مدیریت شهر تاریخى یزد حاوى این پیام است که در ایران راهى براى حفظ هسته تاریخى شهرها پیدا شده که با استانداردهاى جهانى همخوانى دارد.

امیدواریم رخدادِ فرخنده ثبت جهانى یزد، سرآغازى باشد براى پاسدارى از ارزش هاى تاریخى و فرهنگى شهرهاى ایران.

🔻فرهاد نظرى؛ مدیرکل ثبت آثار سازمان میراث فرهنگى

نویسنده مطلب: مدیر سایت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *